२००३ ते २००६ मी भूगाव पुणे येथे एका लिमिटेड कंपनीत प्रोडक्शन मध्ये इंजिनिअर म्हणून काम करत होतो. पगारवाढीसाठीचे डिस्कशन अगदी तोंडावर येऊन ठेपले होते. सोबत मार्च चे टार्गेट कम्प्लिट करायचे होते. आमची कंपनी ऍक्सेस कंट्रोल सिस्टम्स बनवायची. माझे काम PCB टेस्ट करणे, डिबग करणे, सिस्टिम नीट असेम्बल होतीये की नाही ते पाहणे आणि फायनल टेस्ट करून ती सिस्टिम QA ला देणे, आणि QA मध्ये काही प्रॉब्लेम आला तर तो दुरुस्त करून परत टेस्टिंग करून ती सिस्टिम QA ला देऊन मग फायनल पॅकिंग ला देणे असे होते.
एकदा QA ला दिलेली सिस्टिम बर्न इन टेस्ट मध्ये फेल गेली. आणि एक नाही तर त्या बॅच च्या सगळ्या च फेल जात होत्या. बर्न इन टेस्ट म्हणजे QA मध्ये त्या सगळ्या सिस्टिम्स २४ तास सुरु ठेवायच्या. आणि २४ तासांनी परत त्यांचे पूर्ण टेस्ट QA करत असे आणि मगच त्या पॅकिंग ला जात.
प्रॉब्लेम असा होता की, रात्री लावून गेलेल्या सिस्टिम्स दुसऱ्या दिवशी पहिल्या की त्यांचे LCD डिस्प्ले सातत्याने फ्लिकर होत असत. सिस्टिम रिस्टार्ट केली की नीट चाले. आणि थोड्यावेळाने परत फ्लिकर.
सिस्टिम डिस्पॅचचे टेन्शन होते. कस्टमर हाय प्रोफाइल होता. अशा वेळी RnD ला बोलावले. नेहमीप्रमाणे RnD आणि मी म्हणजे प्रोडक्शन यांच्यात ब्लेम गेम सुरु झाला. काही सिस्टिम RnD ने नेल्या, आणि त्यांच्याकडे बर्न इन ला लावल्या. तिथेही तोच प्रकार. RnD ने ते प्रॉडक्ट हँड ओव्हर करताना जी सॅम्पल सिस्टिम दिलेली ती पण तोच प्रॉब्लेम देत होती. RnD ने "तुम्ही [म्हणजे प्रोडक्शन ने ] ]सॅम्पल सिस्टिम म्यानिप्युलेट केली असणार असा तर्क लावला. [कारण एकदा पूर्वी प्रॉडक्शनने ऐनवेळी सिस्टिम पाठवायला न्हवती म्हणून थेट सॅम्पल सिस्टिम च कस्टमरला दिलेली].
दोन दिवस RnD आणि प्रोडक्शन दोघेही मॅनेजेमेंटच्या शिव्या खात होतो. सकाळी सातला ऑफिसात जात असू आणि रात्री १२ ला घरी येत असू.
का आणि कसे माहित नाही, मला थोडे इलेक्ट्रॉनिक्स मध्ये intuition का काय म्हणतात ते आहे [निदान तेव्हा होते]. या सगळ्या घोळात एक गोष्ट RnD आणि आमच्याकडून दुर्लक्षित झाली होती. ते म्हणजे त्या सिस्टिम ज्या पॉवर वर चालत तो बॅटरी बॅकअप. त्या सिस्टिम एका बॅटरी बॅकअप किंवा थोडक्यात SMPS वर चालत असत. ते SMPS आम्ही मुंबईतील अंधेरी येथील एका व्हेंडर कडून घेत होतो. का कोणास ठाऊक मला त्या SMPS वर संशय होता. मी एक आमच्या सिस्टमला [जी फ्लिकर होत होती] लावलेला smps उघडला. त्यात नेहमीसारखे PCB आणि ट्रान्सफॉर्मर्स , कॉम्पोनन्ट होते. त्यात एक पॉवर मॉस्फेट एका हिट सिंक वर होता.
कारण मला माहित नाही, पण मला त्या हिट सिंक वर शंका आली. मी त्याला हात लावला तर तो तापला होता. आता खरेतर हिट सिंक पॉवर मॉस्फेट मधील हिट डिसिपेट करायलाच असतो आणि तो गरम होणे [शास्त्रीय भाषेत बरं] यात विशेष असे काही नाही. पण मी का ते माहित नाही तो हिटसिन्क त्या मॉस्फेट ला ज्या स्क्रूने जोडला होता, त्या स्क्रूला माझ्याकडेचा जाडा स्क्रू ड्रायवर लावला, मला तो हिटसिन्क जरा घट्ट आवळायचा होता.
मी स्क्रू ड्रॉयव्हरने त्याला पिळायला लागलो आणि १० एक सेकंदात सिस्टिम च्या LDC चे फ्लिकर बंद झाले. सुरुवातीस मला काही कळेना, की हा हिटसिन्क लूज असावे म्हणून प्रॉब्लेम येतोय का ... हिट सिंक पुरात नाहीये म्हणून ... आणि मी स्क्रू ड्रायवर लावला की अर्थिंग तरी मिळत असेल किंवा स्क्रूड्रायव्हर हिटसिंक म्हणून काम करत असेल.
मी लगेच माझ्या मॅनेजरला बोलावले आणि माझी थिअरी सांगितली. मग आम्ही स्टोअर मधून आमच्याकडचे काही हिट सिंक आणले आणि चार पाच सिस्टमच्या हिट सिंक्स ना हिट डिसिपेट होईल एक्सट्रा असे लावले. आणि रात्री बर्न इन सुरु करून घरी गेलो. दुसऱ्या दिवशी कंपनीत गेलो आणि सिस्टिम्स अधीरपणे पहिल्या....
...... सगळ्या सिस्टिम्स व्यवस्थित सुरु होत्या. मग RnD ला माझे निरीक्षण सांगीतले. त्यांनी त्या SMPS व्हेंडर ला आमचे निरीक्षण सांगोतले आणि पुण्यात भूगावला बोलावून घेतले. व्हेंडर दुसऱ्या दिवशी आला .... आला तो तयारीनेच .... तीन चार कामगार घेऊनच.... बहुदा त्याने त्याचा अभ्यास करून SMPS चे काय मॉडिफिकेशन करायचे आहे या तयारीनेच आला...
तर रूट कॉज असे होते की: त्या हिट सिंक खाली त्या हिट सिंक ला स्पर्श होणारा एक स्विचिंग ट्रान्सिस्टर होता. हिट सिंक गरम झाले की तो तापायचा आणि SMPS चे आउटपुट वर परिणाम होऊन आमच्या सिस्टिम्स ला फ्लिकर यायचे.
त्या दिवशीच सगळ्या SMPS चे हिट सिंक त्या स्विचिंग ट्रान्सिस्टर पासून जास्त उंचीचे स्क्रू लावून दूर केले... आणि सगळ्या सिस्टिम टकाटक ओके झाल्या.
माझे खूप कौतुक झाले.
काही दिवस गेले आणि पगार वाढ बाबत चर्चा करायचा दिवस आला. माझी अपेक्षा होती की या SMPS च्या भांडवलावर मला कंपनी बाय डिफॉल्ट भरगोस पगारवाढ देईल.
लिमिटेड कंपनीतील माझे असे पहिलेच अप्रेझल डिस्कशन होते. मॅनेजर आणि HR समोर मी बसलो. मॅनेजर ने मला विचारले की कौस्तुभ, कंपनीनें तुला पगारवाढ का द्यावी ? तू असे काय काम केलेस की तुला आहे त्यापेक्षा जास्त पगार द्यावा....
मी उडालोच .... पूर्ण ब्लँक झालो ... म्हणालो ... सर तुम्ही पहिलेच आहे ना की मी SMPS चा प्रॉब्लेम सोडवला ... सिस्टिम्स वेळेवर गेल्या... त्यासाठी मला पगार वाढ हवी ना ....
मॅनेजर : त्यात काय विशेष आहे ? तू इंजिनिअर आहेस, असे प्रॉब्लेम सोडवायलाच तर तुला कंपनी आहे तो पगार देते... तुझ्या जागी दुसरा इंजिनियर असता तरी त्याने हा प्रॉब्लेम सोडवला असताच ना ?
मी: (परत ब्लँक ) .... सर त्यावेळी RnD पण होते त्यांनाही कळाला नाही हा प्रॉब्लेम जो मला कळाला...
मॅनेजर : मग त्यात विशेष काय ? RnD चे ते कामच नाहीये. SMPS हा व्हेंडर कडून येतो.. त्यात RnD चा काय संबंध ......
मी : [पुन्हा हँग] .... सर पण प्रॉब्लेम मी शोधला ना ?
मॅनेजर : कौस्तुभ ... पुन्हा तेच .... तुझे कामच आहे ते ....
मी : आम्ही इतके १२ - १४ तास काम करतो त्याचे काय ?
मॅनेजर: म्हणजे तुमचे टाइम मॅनजमेंट बरोबर नाही .....
मी : [आता भडकलो .... ताड कन टेबलावरून उठलो ... चिडचिड करत म्हणालो ..] ठीक आहे गेली खड्यात पगारवाढ.... आहे त्यात मी भाजी भाकरी खाऊन राहीन .....
मॅनेजर आणि HR आवक झाले .,,,,
पुढे मला किती पगार वाढ मिळाली .... .... हा भाग महत्वाचा नाही .... या घटनेने जी दुनियादारी मला शिकवली ती महत्वाची आहे.
१. तुम्ही कितीही काम करा ....कितीहीवेळा ओव्हरटाईम करा .... पगारवाढीच्या वेळी तुम्ही काम केले आहे हे कंपनीला तुम्हीच सिद्ध करून द्यायचे असते.
२. तुमचा मॅनेजर तुमचा ऑफिस टाइम नंतर कितीही जवळचा मित्र असला, नातेवाईक असला तरी कंपनीत तो तुमच्या फायद्यापेक्षा कंपनीचा फायदा कसा होईल हेच पाहत असतो .... कारण त्याने कंपनीचा फायदा करून दिला आणि ते सिद्ध केले की त्याचा पगार वाढणार असतो.
३. तुम्ही काय काम केले या पेक्षा तुमच्या कामाने कंपनीला किती फायदा झाला तो डिजिटस मध्ये तुम्हाला उत्तमरीत्या तुमच्या अप्रेझल चर्चेत सांगता आला पाहिजे.
४. तुमच्या मॅनेजरला तुम्हाला किती पगार द्यायचा याचे बजेट दिलेले असते. त्या बजेट पेक्षा कमी पगारात तुम्हाला त्याने काम करायला लावले तरच त्याला त्याने तुमच्यावर वाचवलेल्या पैशाचा आकडा दाखवून त्याचा पगार वाढवून घेता येतो. म्हणजे कमीत कमी पगारवाढ देऊन कौस्तुभ नावाच्या हुशार इंजिनियरला मी कसे कंपनीसाठी काम करायला लावले ... वगैरे वगैरे ....
५. तुम्ही कंपनीत तुमचे एक स्थान निर्माण केले पाहिजे ... तुम्ही त्या कंपनीत असणे ही त्या कंपनीची गरज असली पाहिजे ... या उलट माझी नोकरी हीच माझी गरज आहे असे जेव्हा होते ... तेव्हा तुमची किंमत त्या कंपनीत शून्य असते ....
६. जिथे जिथे पैसे हा विषय आहे तिथे हे जग निष्ठुर आहे हे कायम लक्षात ठेवावे.... इथे कोणी कोणाचं नाही ....
७. आपल्या मॅनेजर किंवा टॉप मॅनेजमेंटला आपला मित्र कधीही समजू नका
८. कंपनी ही तिच्या स्टेक होल्डर्सचा फायदा करायला स्थापन झालेली आहे, तुमचा पगार वाढवायला नाही ... स्टेकहोल्डरला होणाऱ्या फायद्यात तुमचा काही महत्वाचा वाटा आहे हे सिद्ध केलेत तरच तुमचा पगार वाढेल.
९. पगार वाढीचा बेल कर्व्ह काय आहे त्याचा अभ्यास करा ...
१०. कंपनीला तिचा फायदा व्हायला लागणारे कौशल्ये कायम विकसित करत राहा ....
११. तुम्ही तुमच्यावर झालेल्या अन्याया विरुद्ध सात्विक संताप करून काहीही उपयोग नसतो ... उलट असे वागणारे नोकरच कंपनीला हवे असतात .... काही दिवस चीडचीड करतात .... धुसपूस करतात ... आणि पुन्हा कामाला लागतात. हे नोकर पगारापेक्षा कौतुकाचे भुकेले असतात. ...
तेव्हा तुमच्या पगारावर प्रेम करा .... तुमच्या होणाऱ्या कौतुकावर नाही ...
कौस्तुभ पोंक्षे
८००७६०५०८२