कुमाऊँमधील रम्य भटकंती भाग ४: रोमांचक मुन्स्यारीच्या वाटेवर!

✪ उत्तराखंडमधल्या दुर्गम वाटेवरचा जीप प्रवास
✪ गोरी गंगेच्या तीरावर!
✪ जौलजिबी परिसरातल्या मदतकार्याच्या आठ्वणी
✪ मुन्सियारी- एक विलक्षण गाव
✪ नंदा देवी मंदिराचा ट्रेक
✪ पंचाचुली शिखरांच्या मागे होणारा चंद्रोदय!

६ डिसेंबरच्या पहाटे सत्गडवरून निघालो. जेमतेम उजाडायला लागलं आहे आणि जीप यायची वेळ झाली. आदित्यने मला खाली रोडवर सोडलं. सगळ्यांत मागच्या सीटवर बसून निघालो. सोबत टेलिस्कोप आणि बायनॅक्युलर असल्यामुळे ते सामान माझ्यासोबतच ठेवलं. सत्गडवरून मुन्सियारी अंतराने कमी म्हणजे फक्त १०८ किमी आहे. पण वाटेत सगळा पहाड़ी प्रदेश आणि बिकट रस्ता! त्यामुळे जायला निदान ४-५ तास तरी लागणारच. वळणा वळणाचा रस्ता! उलटीची भिती नको म्हणून पोहचेपर्यंत काहीच खायचं नाही असं ठरवलं. टनकपूर- पिथौरागढ़ प्रवासातही उपास केला होता. त्याचा उपयोग होतो, असा माझा अनुभव होता.

(हिमालयातले फोटो इथे बघता येतील. माझा लेख इथे ऑडिओ स्वरूपात ऐकता येईल.)

पिथौरागढ़- धारचुला हायवेने जीप निघाली! कनालीछीना, मेर्थी, ओगला, जौलजिबी अशी गावं तशी ओळखीचीच. अनेक वेळेस इथे येणं झालं आहे. कडक थंडीमुळे बंद असलेल्या काचांमधूनही बाहेरचा विराट नजारा जाणवतोय! कालीगंगेच्या पलीकडे नेपाळ! जौलजिबीला गोरीगंगा नदीचा पूल ओलांडून गाडीने डावा रस्ता घेतला. इथून पुढेच ती गावं होती. घरूडी, मनकोट, लुमती, चामी अशी जिथे २०१३ च्या पूरानंतर मदत कार्यासाठी मैत्री संस्थेच्या टीमसोबत काही‌ दिवस काम करता आलं होतं. फार वेगळा अनुभव होता तो. एका टप्प्यावर तर एक रौरावता धबधबा केवळ एका फळीसारख्या पुलावरून ओलांडावा लागला आणि मदत कार्यासाठी येऊन मीच इथे अडकतो की काय, असं वाटलं‌ होतं. तेव्हाचे त्या गावांमधले प्रवास, अनेक ठिकाणी झालेली शिबिरं आणि रेशन वाटप आणि पुढे अनेक ठिकाणी धबधब्यांमध्ये वाहणारी नदी ओलांडून केलेले प्रवास! खूप विलक्षण अनुभव होते. अनेक गावांमध्ये नद्यांनी मोठा विध्वंस केला होता. खूप नुकसान झालं होतं. मैत्रीतल्या अनेक जणांनी तर अनेक महिने इथे काम केलं होतं. आता अगदी वेगळ्या निमित्ताने माझं त्याच रस्त्यावरून जाणं होतंय! त्या सगळ्या आठवणी मनात दाटून येत आहेत.

.

.

.

.

जौलजिबी मागे पडलं तसा रस्ता हळु हळु बिघडत जातोय. चामी, लुमती अशी गावं मागे पडली. मदकोटच्या आधी खूप दुर्गम भाग लागला. बाजूलाच खळाळत वाहणारी गोरी गंगा! पण ह्यावेळी पात्र शांत वाटतंय. काही ठिकाणी अगदी अरुंद रस्ता आणि कुठे कुठे रस्त्यावर वाहतं पाणी! थोड्या अंतरानंतर तर रस्ता अगदीच बिकट झाला. इतका की, इथून ट्रक किंवा बससुद्धा सध्या जात नसणार असं वाटतंय. दोन जीप्ससुद्धा कशा बशा एकमेकींना ओलांडत आहेत! काही ठिकाणी रस्त्याचं काम सुरू आहे. डोंगरातून जाऊन नंतर नदी ओलांडून रस्ता पैलतीरावर आला. कदाचित मदकोटनंतर चांगला असेल असं वाटलं होतं. पण रस्ता बिकटच आहे. मी काहीही नाश्ता केला नाही ते बरंच झालं, कारण काही प्रवासी सतत उलटी करत आहेत! खूप वेळाने जीप थोडा वेळ थांबली तेव्हा आसमंत नीट बघता आला. व्वा! हिमालयाच्या किती आत आहे जी जागा!

नदी ओलांडल्यानंतर थोड्या वेळाने परत घाट रस्ता सुरू झाला. नक्की, आता मुन्सियारीपर्यंत सलग चढ असणार. बघता बघता नदी खूप मागे पाताळात राहिली आणि रस्ता वर चढत गेला! अवाक् करणारा परिसर! डोंगरातली छोटी छोटी गावं! आणि शक्य त्या सगळ्या लोकांना व पोचवणारा व त्यांचं सामानही नेणारा जीप ड्रायव्हर! पहाडी गाणी! सत्गडवरून सकाळी ७ ला निघालेली जीप ११ वाजण्याच्या सुमारास मुन्सियारीमध्ये पोहचली! पोट हलकं असल्यामुळे काहीच त्रास न होता पोहचलो. सत्गडच्या नवीनजींच्या ओळखीतून इथल्या एका माणसाची ओळख मिळाली होती. त्या गुप्ताजींना भेटलो. त्यांनी एक चांगला होमस्टे सुचवला. आकाश दर्शनासाठी मोकळी गच्ची आणि अगदी समोर पंचाचुली आणि इतरही हिमशिखरं! वा! शिवाय मुख्य गावातच आहे, त्यामुळे जेवण- चहा जवळच मिळेल. मस्त चहा, नाश्ता आणि गप्पा झाल्यावर त्या सौम्या होमस्टेमध्ये गेलो. दुपारच्या ऊन्हात थंडी कमी वाजतेय. पण रात्री मजा येणार! पण काय ठिकाण आहे हे! अहा हा! आणि बाजूच्याच हॉटेलमध्ये आत गेल्यावर तर अजून सुंदर व्ह्यू मिळतोय! अगदी पंचाचुली शिखरांच्या सत्संगात असल्यासारखं‌ वाटतंय!

मुन्सियारी! पर्यटकांमुळे गजबजलेलं आणि वस्ती वाढलेलं पण तरी छोटसंच गांव! चहु बाजूंनी उंच पर्वत आणि द-या! इथे रात्र खूप लवकर पडणार. म्हणून दुपारी जास्त आराम न करता चार वाजताच नंदा देवी मंदिर बघायला निघालो. इथून साधारण दीड- दोन किलोमीटर अंतरावर असेल. म्हणजे एक छोटा ट्रेकसुद्धा होईल. अपेक्षेप्रमाणे रस्ता खूपच सुंदर आहे! अगदी हिमशिखरांकडे नेणारी वाट वाटेल असा! शांत रस्ता, दुतर्फा झाडं आणि नजारे! मंदिरामध्येही छान बाग आहे आणि दृश्यं सुंदर दिसत आहेत. मनसोक्त फोटो काढून आणि दृश्यांचा आनंद घेऊन परत निघालो. अंधार पडण्याच्या आत होम स्टेमध्ये पोहचायचं आहे आणि आकाश दर्शनाची सुरूवात करायची आहे! त्याआधी अर्थातच संध्याकाळची शिखरांवरची लालिमासुद्धा टिपायची आहे!

सूर्य डोंगराआड गेल्यावर थंडी वाढायला लागली. दुर्बीण सेट केली. तिथल्या हॉटेलवाल्यांनाही सांगितलं. तेही बघायला येतो म्हणाले. सूर्य मावळताना लालसर होणा-या हिमशिखरांचे फोटो घेतले. आणि साडेपाच वाजता तारे दिसायला लागले! पंचाचुलीच्या बाजूलाच ब्रह्महृदय आणि रोहिणी प्रकटले! नंतर गुरूसुद्धा आला. दोनच दिवसांपूर्वी पोर्णिमा झालेली असल्यामुळे चंद्रही लवकरच आला. पंचाचुलीच्या मागून होणारा चंद्रोदय! अहा हा! कडक थंडीमध्ये काही वेळ आकाश निरीक्षण केलं. खूप अंधुक तारे दिसत आहेत! मोबाईलच्या फोटोमध्ये देवयानी आकाशगंगा स्पष्ट येते आहे! फोटो सुंदर घेता आले! संध्याकाळीच जेवण केलं. रात्रभराच्या टाईम लॅप्सचं सर्व सेटींग करून ठेवलं. थोडा वेळ आकाश दर्शन केलं आणि रात्री ९ च्या सुमारास निद्रा आराधना सुरू केली. पहाटे उठून पहाटेचं आकाशही बघणार आहे. नक्कीच, ह्या कडक थंडीमध्येही आकाश दर्शन करता येणार! आणि आकाश फार सुंदर दिसणार!

पुढील भाग: कुमाऊँमधील रम्य भटकंती भाग ५: मुन्सियारीतून केलेलं आकाश दर्शन

वाचल्याबद्दल धन्यवाद. माझ्या ब्लॉगवर ट्रेकिंग, आकाश दर्शन, विज्ञान प्रयोग, ध्यान, फिटनेस, सायकलिंग इ. बद्दलचे लेख उपलब्ध. -निरंजन वेलणकर 09422108376. लिहीण्याचा दिनांक- 18 फेब्रुवारी 2026.