:
:
पण त्याच्या रसात प्राण हरण करण्याची शक्ती होती. किती तर्‍हा किती प्रकार. किती वनौषधी. काही प्राणदायक तर काही प्राणघातक. 'न वृक्षं अनौषधम्.' औषध नसलेलं झाड नाही म्हणतात ते अगदी पटत होतं. पाहत पाहत पुढे चाललो होतो. झाडांखेरीज दुसरं काही दिसत नव्हतं. ठेचेठेचेवर त्यांची मुळं. समोर प्रचंड खोडं. सगळं अबोल. सगळं मूक.

हे रान तसं एकाएकी आपल्याशी बोलत नाही. आपल्या हातच्या खास चिजा दाखवत नाही. त्यासाठी त्यच्याशी खूप सलगी व्हायला हवी. आपलं नवखेपण झिजायला हवं. दाट परिचयानंतरच हे घनदाट अरण्य स्वतःची मुलं म्हणून आपल्याला जवळ घेतं, आदोनायसारखं. त्याला जवळचं लांबचं सगळं अचूक दिसत होतं. ऐकायला येत होतं. रानाची सळसळ किंवा पक्ष्यांचे सरमिसळ आवाज त्याच्यासारखे मधून मधून आमच्याही कानी पडायचे, पण त्यानं ते एकेक उलगडून दाखवल्याशिवाय समजायचे नाहित. मधाची पोळी, पक्ष्यांची घरटी, गळाफुगवे बेडूक, सळकन पळणारे सरडे, उड्या मारणारी वांदरं त्याला चटकन दिसायची. आम्ही पाहू पाहू म्हणेतो ती अदृश्य होत. रा रानात दिवसासुद्धा काही दिसणं किती कठीण होतं.

त्या वेळी टीव्हीच्या डिस्कव्हरी वगैरेंवरची निसर्गचित्रणं आठवली. पक्षी वा प्राणी हेरणं, त्याला नेमकं कॅमेरावर पकडणं हे किती जिकीरीचं काम आहे, एक अचूक क्षण पकडायला त्यांना महिनो न् महिने कसे वेचावे लागत असतील हे समजून त्यांच्याबद्दलचा आदर दुणावला. पण कार्यक्रम कितीही उत्तम असले तरी टीव्हीच्या अडीच गुणिले दोन फूट पडद्यापुढे आरामखुर्चीत बसून ते बघणं वेगळं आणि या अथांग रानात ते स्वतः अनुभवणं निराळं. पडद्यावरल्या सिंहापेक्षा प्रत्यक्षातला ससा काय थरथर देऊन जातो!

इथले वास, रंग, आकार पंचेंद्रियांना खडबडून जागं करत होते. त्यांचं अस्तित्त्व जोरकस करत होते. नजर पोचेतो रान पसरलं होतं. चालताना घसरायला होत होतं. तोल सावरताना नेमकं काटेरी झुडुप हाती येत होतं. ठेचा लागत होत्या. वेलींचे दोर दंडातोंडाला घासून जात होते. कीटक कानाशी गुणगुणत होते, उघड्या भागाचा चावा घेत होते. चादरीसारख्या लपेटलेल्या हवेमुळं स्वतःचाच घामटतिखत वास येत होता. अजून प्राणी वगैरे फारसे दिसत नव्हते, तरी एका अमर्याद आनंदानं भरून यायला होत होतं. अशी उत्फुल्लता टीव्हीच्या एकाही कार्यक्रमानं कधी पदरी टाकली नव्हती.
:
: